Dim Cyfiawnder Dyled, Dim Cyfiawnder Hinsawdd

Rwy’n dod o Uganda, gwlad y mae ei baich dyled presennol yn 52.4% o’i CMC. Mae Uganda, fel llawer o wledydd yn y De Byd-eang, yn ddyledus iawn. Mae’r gwledydd hyn yn manteisio’n ormodol ar eu hadnoddau naturiol i glirio dyled. Yn union fel y mynychais Gynhadledd Ieuenctid y Cenhedloedd Unedig (COY16), bu senedd Uganda yn trafod israddio tair gwarchodfa goedwig fel y gellid adeiladu tai ar y tir hwn yn lle. Mae newid yn yr hinsawdd yn effeithio ar bawb ac nid yw’n gwahaniaethu a ydych chi’n ifanc neu’n hen. Ar hyn o bryd, mae llawer o wledydd yn syml yn talu gwasanaeth gwefusau i gyfiawnder hinsawdd. Ar hyn o bryd, mae 48 o wledydd yn treulio pum gwaith yn fwy ar ad-dalu dyled nag ar liniaru effeithiau dinistriol newid yn yr hinsawdd. Nid oes gan rai ddewis ond manteisio ar eu hadnoddau naturiol i dalu dyledion. Dylai economïau datblygedig ystyried gwrthbwyso’r ddyled gan wledydd dyledus iawn yn gyfnewid am weithgareddau lliniaru newid yn yr hinsawdd fel ailgoedwigo. Fel arall, rydyn ni’n doomed. Ni all fod cyfiawnder hinsawdd heb gyfiawnder dyled! Rwy’n credu y dylem wneud diogelu’r amgylchedd yn ddyletswydd bwysig i bawb. Dylai arweinyddiaeth wleidyddol fyd-eang ddylanwadu ar ymgorffori newid yn yr hinsawdd i faes llafur ysgolion, o’r ysgol gynradd i’r brifysgol. Mae gan arweinwyr crefyddol ran fawr i’w chwarae yn yr agenda cyfiawnder hinsawdd hefyd – dylent bob amser atgoffa eu cynulleidfaoedd o’u rhwymedigaeth i ddiogelu’r amgylchedd. Dylai llywodraethau hefyd roi cymhorthdal i adnoddau ynni amgen fel trydan a nwy i wrthbwyso’r defnydd o goed tân a llosgi siarcol yn Affrica. Yn olaf, dywedodd yr Arlywydd Barack Obama yn ystod ei araith yn COP26, “Mae ein planed wedi cael ei chlwyfo gan ein gweithredoedd, ni fydd y gweithredoedd hynny’n cael eu hiacháu heddiw, yfory na’r diwrnod canlynol! Ond gallant gael eu hiacháu gan raddau. Os byddwn yn dechrau gyda’r ysbryd hwnnw ac os gall pob un ohonom frwydro drwy rwystredigaeth achlysurol, credaf y gallwn sicrhau dyfodol gwell.’ Gadewch inni fynd â’i eiriau yn galon a dechrau ein brwydr am ddyfodol gwell, gan ddechrau gyda mater cyfiawnder dyled.